Paketi veya Ambalajı Açılan Ürünün İadesi

Cayma Hakkına Dayanarak İade Edilmesi

Tüketici hukukunda sıkça karşılaşılan uyuşmazlıklardan birisi ambalajı açılmış ürünün iade edilmesi hususudur. Uygulamada gözlemlenmektedir ki satıcı şirketler çoğu zaman ambalajı ya da paketi açılmış ürünün iadesini kabul etmemektedir. Fakat bu tutum çoğu zaman hukuka aykırıdır. Tüketici, kural olarak herhangi bir gerekçe göstermek zorunda kalmadan ve herhangi bir şekilde ceza ödemeksizin sözleşmeden cayabilir. Buna cayma hakkı denmektedir ve on dört içinde kullanılması gerekir.

Paketi ya da ambalajı açılmış ürün internetten alınmış olabileceği gibi doğrudan mağazadan da alınmış olabilir. Kural olarak nereden alınmış olursa olsun cayma hakkı ileri sürülerek ürünün iadesi sağlanabilir. Fakat bazı istisnai durumlarda cayma hakkının kullanılması mümkün değildir. Bu istisnai durumlar kurulan sözleşmenin türüne göre farklılık gösteren yönetmelik hükümlerinde ve kanunda düzenlenmiştir. Örneğin internet, telefon gibi araçlar üzerinden aldığımız bir ürünün iadesi yapılırken mesafeli sözleşmelere ilişkin hükümler uygulama bulur. Bu yöntemler kullanılarak yapılan mesafeli satışlarda cayma hakkının kullanılamayağı sözleşmeler şöyle sıralanmıştır:

  1. Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcı veya sağlayıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetlere ilişkin sözleşmeler.
  2. Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler. Belli bir kişi adına basılan kartvizitlere ilişkin yapılmış satış buna örnek olarak gösterilebilir.
  3. Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler. Gıda ürünlerini buna örnek olarak gösterebiliriz. Öyle ki internetten yumurta siparişi veren kişinin iki hafta sonra cayma hakkını kullanmak istemesi satıcıyı zor duruma sokacaktır. Zira ürünün bu zamandan sonra son kullanma tarihinin geçmesi ya da bu tarihe yaklaşılmış olması sebebiyle yeniden satışı imkansız olabilir.
  4. Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler. Bu eşyalara en bariz örnek iç çamaşırları olacaktır.
  5. Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallara ilişkin sözleşmeler.
  6. Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler.
  7. Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler.
  8. Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken, konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amacıyla yapılan boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler.
  9. Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin sözleşmeler. Bilgisayar oyunlarını buna örnek olarak gösterebiliriz. Ancak günümüzde bazı oyun satıcılarının oynanma sürelerinin belli bir saati geçmemesi halinde tüketiciye cayma hakkını verdiği de görülmektedir.
  10. Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin sözleşmeler.

İnternet üzerinden yapılan satışlarda yukarıda sayılan maddeler dışında kalan durumlarda cayma hakkının ileri sürülmesinde bir engel yoktur. Özel olarak ambalaj ve paket açılması durumunda iadenin mümkün olmadığı haller incelendiğinde de görülecektir ki eşyanın iadesi hijyen bakımından sorun oluşmuyorsa ya da ürün kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerinden biri değilse cayma yoluyla geri verilip parası geri alınabilir. Ancak bunun için diğer hükümler sebebiyle cayma hakkına istisna bir halin oluşmamış olmasına da dikkat edilmelidir. Ayrıca ayıplı mala ilişkin hükümler dolayısıyla da istisnai hal olsa bile iadenin mümkün olduğu unutulmamalıdır.

İnternet, telefon gibi araçlar kullanılarak kurulan mesafeli sözleşmelerdeki duruma değindik. Bir de kapıdan satışa değinelim. Evimize gelen beyaz eşya yetkili servisinin bir yedek parça satması bir çeşit kapıdan satıştır. Kapıdan satış yöntemiyle satın alınan bir ürünün iadesi farklı bir düzenlemeye tabidir. İlgili düzenlemeye göre şu sözleşmelerde cayma hakkının kullanılması mümkün değildir:

  1. Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler.
  2. Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler.
  3. Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler.
  4. Malın tesliminden sonra ambalajın açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler.
  5. Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin sözleşmeler.

Kapıdan satış sözleşmeleri için cayma hakkının istisnaları burada sıralananlarla sınırlıdır. Görüldüğü üzere cayma hakkına ilişkin istisnaların kapsamı bu sözleşmelerde çok daha dardır. Fakat internet üzerinden yapılan satışlarda olduğu gibi bunlarda da hijyen bakımından sorun oluşmuyorsa ya da ürün dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerinden biri değilse değilse cayma yoluyla geri verilip parası geri alınabilecektir. Örneğin, satıcının iş yeri dışında alınan bir DVD filminin ambalajı açılmışsa cayma hakkı kapsamında bu ürünün iadesi kabul edilmek zorunda değildir. İlginçtir ki mesafeli sözleşmelerde kitaplar da istisna kapsamındayken, kapıda satışlarda böyle bir istisna söz konusu değildir.

Paketi Açılan Ürünün Cayma Hakkı Hükümlerine Dayanmadan İadesi

Yukarıda açıkladığımız üzere cayma hakkının kullanılması bazı durumlarda mümkün değildir. Bu istisnai durumlar söz konusu olsa bile ayıplı mal hükümlerine dayanarak sözleşmeden dönmek mümkündür. Örneğin son kullanma tarihi geçmiş halde satılan gıda ürününün iadesi cayma hakkının kullanımıyla mümkün olmasa bile ayıplı mal hükümlerine dayanarak ücret iadesinin alınması mümkündür. Aynı şekilde alınan DVD filminin yanlış bir filme ait olması ya da filmin bozuk olması durumunda da ambalaj açılmış olsa bile ayıplı mal hükümlerince ürün değişimi ya da ücret iadesinin yapılması mümkündür. Ürünü satın alanın tüketici olarak değil de ticari amaçla yaptığı anlaşılıyorsa uygulanacak hükümler değişebilecektir. Bu konuyla ilgili şu yazımıza göz atabilirsiniz: Ticari Satışta Malın Ayıplı Çıkması Halinde Hukuki Haklar

Satıcının İadeyi Kabul Etmemesi Durumunda Ne Yapılabilir?

Satıcı ya da hizmet sağlayanın tüketicinin haklı iade isteğini kabul etmemesi durumunda tüketicinin bizzat ya da avukatı aracılığıyla yargısal yollara başvurması mümkündür. Uyuşmazlığa konu mal veya hizmetin değerine göre görevli yargı mercii tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemeleri olacaktır (tüketici mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi).

Yetkili yargı mercinin hakem heyeti olduğu uyuşmazlık miktarları 2021 yılı için şu şekilde açıklanmıştır: “Büyükşehir belediyesi statüsünde olmayan illerde değeri 11.330 Türk Lirası’nın altında bulunan uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine, büyükşehir belediyesi statüsünde bulunan illerde ise 7.550 Türk Lirası ile 11.330 Türk Lirası arasındaki uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine ve değeri 7.550 Türk Lirası’nın altında bulunan uyuşmazlıklar için ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılması zorunludur.”

Hakem heyetine yapılacak olan başvurular e-devlet sistemi üzerinden gönderilebilir. İlgili linke şuradan ulaşabilirsiniz: https://www.turkiye.gov.tr/tuketici-sikayeti-uygulamasi

error: Content is protected !!