Boşanmada Mal Paylaşımı Davası

Boşanmaya ilişkin diğer yazılarımız:

1. Boşanmada Mal Paylaşımı Rejimi

Evlilik sonunda mal paylaşımı için uygulanacak mal rejimi aslında sadece boşanma durumunda değil, ayrıca evliliğin iptali ve eşlerden birinin ölümü durumlarında da önem arz eder. Medeni Kanun hükümleri gereği aksi kararlaştırılmadıkça eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Dolayısıyla boşanmada mal paylaşımı davalarınının konusu genelde bu rejimdir. Edinilmiş mal, eşin mal rejimi devam ettiği müddetçe karşılığını vererek elde ettiği değerlerdir. Eşlerin edinilmiş mallarına örnek olarak şunlar gösterilebilir:

  • Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
  • Sosyal yardım ve benzerleri (Bunların mal rejimi devam ederken ödemelerine hak kazanılmış olmalıdır. Sigorta şirketlerinin yaptığı ödemeler hususunda ise farklı görüşler vardır.),
  • Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
  • Kişinin şahsi mallarının gelirleri,
  • Edinilmiş malların yerine geçen değerler.

Kişisel mallara ise şunlar örnek gösterilebilir:

  • Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
  • Mal rejiminin başlamadan önce eşlerde bulunan mallar,
  • Şahsi malların yerine geçecek olan değerler,
  • Manevi tazminat.

Bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul etmek mümkündür. Aynı şekilde kişisel mal gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağı da kararlaştırılabilir.

Sona erme anı: Eşlerin mal rejimi, birinin vefatı veya başka bir mal rejiminin tesis edilmesi sonucunda sona erecektir. Boşanmaya veya evliliğin iptaline karar verilmiş olması durumunda sona erme tarihi, bu davaların açılma tarihi olacaktır. Yani boşanmada mal paylaşımı, boşanma davasının açılması tarihinden sonraki kazanımları kapsamayacaktır.

2. Artık değerin hesaplanması

Boşanmada mal paylaşımı davasında katılma alacağını belirlemek için öncelikle artık değer hesaplanmalıdır.

Artık değer, edinilmiş malların toplamından bu mallarla ilgili borçların çıkarılmasının ardından geriye kalandır. Bu miktara denkleştirmeden elde edilenler de girer. Değerde meydana gelen azalmalar hesaba etki etmeyecektir.

Artık değer hesaplaması her eş için ayrı yapılmaktadır. Aktif değerlerden pasif değerlerin çıkarılması sonucu artık değer bulunacaktır. Aktif değerlere

  • i. Edinilmiş mallar,
  • ii. Eklenecek değerler ve
  • iii. Kişisel malın denkleştirme alacakları girmektedir.

Edinilmiş mallara yukarda zaten değinmiştik. Eklenecek değerler ve denkleştirme alacağını biraz daha açalım.

Eklenecek değerler

Aşağıda sayılanlar, edinilmiş mallara değer olarak eklenir:

  • Edinilmiş mallara katılma rejimi sona ermeden önceki bir sene içinde öteki eşin onayını almadan yaptığı olağandışı kazandırmalar,
  • Mal rejimi devam ettiği sürece öteki eşin alacağını azaltmak amacıyla yapılan kazandırmalar.

Kişisel mallar ile edinilmiş mallar arasında denkleştirme

Kişisel mallara ilişkin borç, edinilmiş mallardan ödenmişse tasfiye sırasında denkleştirme yapılması istenebilecektir.

Her borç, ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokacaktır. Edinilmiş mallara ilişkin borçlar edinilmiş malları, kişisel mallara ilişkin borçlar kişisel malları yükümlülük altına sokacaktır. Borcun hangi kesime ait olduğu anlaşılamıyorsa edinilmiş mallara ilişkin sayılacaktır.

Boşanma davası ve boşanmada mal paylaşımı davası farklı davalardır. Dolayısıyla bunlar ayrı ayrı görülür.

3. Pasif Değerin Hesaplanması

Pasif değerlere i. Eşin borçları, ii. Değer artış payı ve iii. Denkleştirme girer.

Pasif değere giren denkleştirme, kişisel mallardan edinilmiş mallara geçen değerlerden yapılır.

4. Boşanmada Mal Paylaşımı Davasında Katılma Alacağının Hesaplanması

Taraflarca aksi kararlaştırılmadığı sürece eşler birbirinin artık değerine yarı oranında katılır. Medeni Kanun’da sözleşmeyle farklı oran kararlaştırılmasına ilişkin düzenleme de bulunmaktadır.

Ayrıca zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılması veya kaldırılması söz konusu olabilir.

İki tarafın da birbirine katılma alacağı için dava yöneltmesi durumunda hesaplanan katılma alacakları takas edilecektir. Bu özellik sadece eşlerin mal paylaşımı rejiminden doğan alacakları için geçerlidir. Diğer alacaklarda kendiliğinden takas uygulanması söz konusu değildir.. Ayrıca ödeme parayla yapılabileceği gibi bir mal verilmesi suretiyle de ödenebilir. Yöntemi seçme hakkı ödemeyi yapacak olan eşindir. Örneğin para yerine taşınmazın mülkiyeti verilebilir.

Katılma alacağının muacceliyet tarihi, açılan davanın karar tarihi olacaktır.

5. Tedbirler

Tasarruf yetkisinin kısıtlanması: Eşin belirli malları üzerindeki tasarrufların sadece diğer eşin rızası ile yapılabilecek şekilde düzenleme yapılabilir. Örneğin, sahip olunan taşınmazların bu yolla diğer eşe sormadan satılmasının engellenmesi sağlanabilir.

Envanter yapılması istemi: Eşlerden her biri, diğerinden mallarının envanterinin resmi senetle yapılmasını isteyebilir. Bu senedi noter hazırlayacaktır.

Ödeme ve ertelenmesi: Boşanmada mal paylaşımı davası sonunda kararlaştırılan miktarın ödenmesi önemli zorluklara yol açacaksa, uygun bir süreliğine ödemelerin ertelenmesi talep edilebilir.



You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir