Boşanmanın Sonuçları: Nafaka, Velayet, Mal Paylaşımı, Tazminat

1. Kanuni Mirasçılığın Sona Ermesi

Evlenmeyle birbirlerinin mirasçısı haline gelen eşler boşandıktan sonra birbirlerinin yasal mirasçısı olma sıfatlarını kaybedeceklerdir. Fakat velayetin kimde kaldığına bakılmadan ortak çocukların kanuni mirasçılığı devam eder.

2. Vatandaşlık ve Erginlik

Evlilik yolu ile Türk vatandaşlığını kazanmış kişiler bu statülerini koruyacaktır. Yani boşanmakla vatandaşlık kaybedilmeyecek; evlenme yoluyla ergin olan küçük, 18 yaşını doldurmadan boşanmış olsa dahi reşitlik devam edecektir.

3. Boşanan Kadının Soyadı

Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını tekrar alacaktır. Ancak kimi durumlarda kocanın soyadını taşımasına izin verilebilir.

4. İddet Müddeti

İddet müddeti de boşanmanın sadece kadınlar için geçerli olan sonuçlarındandır. İgili Medeni Kanun hükmüne göre kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün geçmedikçe evlenememektedir. Üç durumda bu süre sona ermektedir. Bunlar kadının doğum yapması, boşandığı kişiyle yeniden evlenmesi ve önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılmasıdır.

5. Boşanmada çocuğun velayeti

Velayetin hangi tarafa verileceği hususunda ekonomik durumlar, çocuğun ruhsal durumu vb. göz önüne alınmalıdır. Özellikle yaşı küçük çocukların anne sevgisine muhtaç olduğu düşüncesiyle çoğunlukla anneye verildiği görülür. Velayet kendisinden alınan tarafın da çocuklarla kişisel ilişki kurma hakkı bulunmaktadır.

Velayetle ilgili bazı önemli hususlar şunlardır:

  • Taraflar velayet konusunda anlaşmış olsalar bile bu anlaşma olduğu gibi onaylanmak zorunda değildir.
  • Velayet hakkını kullanabilecek taraf sonradan değişebilir.

6. Maddi Tazminat Talebi

Boşanma nedeniyle menfaatleri zedelenen taraf maddi tazminat talebinde bulunabilecektir.

Maddi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilmişse, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya ölümü halinde tazminat kendiliğinden kalkar.

7. Manevi Tazminat Talebi

Boşanmaya sebep olan olaylardan ötürü kişilik hakkı saldırıya uğramış olan taraf manevi tazminat talebinde bulunabilecektir. Bunun için manevi tazminatı ödemesi istenen tarafın kusurlu olması gerekmektedir. Örneğin boşanma sebebi zina ise kusur vardır. Manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesi mümkün değildir.

8. Yoksulluk Nafakası

Yoksulluk nafakasını boşanmadan sonra yoksulluğa düşecek olan taraf isteyecektir. Bununla ilgili şu hususlar önem taşımaktadır:

  • Nafaka yükümlüsünün kusuru olmasa dahi bu nafakaya hükmedilmesi mümkündür.
  • Nafaka isteyen taraf fakirliğe düşecek olmalıdır.
  • Hakim re’sen yoksulluk nafakası verilmesine hükmedemez.
  • Nafaka, süresiz olarak verilir.
  • Yoksulluk nafakası da boşanma davası sırasında ileri sürülebileceği gibi hükümden sonra açılan ayrı bir davada da talep edilebilir.

Yoksulluk nafakasının irat biçiminde ödenmesine karar verildiği ihtimalde de alacaklının ölümü ya da tekrar evlenmesi ihtimalinde nafakanın kendiliğinden kalkması söz konusu olacaktır.

9. İştirak Nafakası

Vesayet durumu söz konusu değilse boşanma sonucu velayet, anne ve babadan birine tek başına kullanılmak üzere verilmektedir. Velayet kendisinde olmayan eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılım zorunluluğu bulunmaktadır.

İştirak nafakası kural olarak çocuk ergin olana kadar devam eder ancak bazı durumlarda çocuk erginliğe ulaştıktan sonra da devam edebilir.

Velayet kendisinde olmayan anne veya baba çocuğa fiilen bakıyorsa bu durumda bunların da nafaka isteme hakkı doğacaktır.

10. Boşanmada Mal Paylaşımı

Boşanma davası sonucunda yapılacak mal paylaşımı tarafların önceden anlaştıkları mal rejimine göre yapılacaktır. Taraflar mal rejimi sözleşmesi (evlilik sözleşmesi) yaparak Medeni Kanun’da öngörülen mal rejimlerinden birini seçebilirler ve bunlar üzerinde değişiklik yapabilirler. Ancak kanunda yazılı sınırlamalarla bağlı olacaklardır.

10.1. Mal rejimi seçimi

Eşlerin evlilik sözleşmesiyle mal rejimini değiştirebilecekleri Medeni Kanunumuzda düzenlenmiştir.

Eğer boşanmada mal paylaşımı hususunda taraflar arasında yapılmış bir evlilik sözleşmesi yoksa edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanacaktır.

10.1.1. Kanunda düzenlenen mal rejimleri

TMK’da özel olarak düzenlenmiş olan mal rejimleri sırasıyla edinilmiş mallara katılma, mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ve mal ortaklığıdır.

10.1.2. 2002’den önce evlenmiş olanların mal rejimleri

Eğer evlilik sözleşmesi yaparak aksi kararlaştırılmamışsa 2002’ye kadarki dönem için mal ayrılığı, 1 Ocak 2002’den itibaren ise edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanacaktır.

10.2. Edinilmiş mallara katılma rejimi

Taraflar evlilik sözleşmesi (mal rejimi sözleşmesi) yapmamışlarsa boşanma davası sonucunda mallar, edinilmiş mallara katılma rejimine göre tasfiye edilecektir. Bu rejimde iki tip mal vardır: edinilmiş mallar ve kişisel mallar. Kanunda bu malların içine nelerin gireceği örneklerle açıklanmıştır.

  • Edinilmiş mallar: Bunlar karşılığı verilerek kazanılan değerlerdir. Eşin bir işte çalışması sonucunda edindiği kazanımlar ve kişisel malların gelirleri bunlara örnek verilebilir.
  • Kişisel mallar: Edinilmiş mal sayılmayanlar kişisel mal sayılacaklardır. Sadece kişisel kullanıma yarayan eşya veya manevi tazminat alacakları kişisel mallara örnek olarak gösterilebilir.

Eşlerin bütün malları aksi kanıtlanana kadar edinilmiş mal sayılmaktadır. Eşlerden hangisine ait olduğu tespit edilemeyen mallar üzerinde ise paylı mülkiyet olduğu kabul edilecektir. Mal rejimi, boşanma davasının açılmasıyla son bulacaktır.

Artık değer kavramı: Artık değer, eşlerin edinilmiş mallarına ekleme ve denkleştirme işlemleri yapıldıktan ve bu mallara ilişkin olan borçlar çıkartıldıktan sonra kalan miktara denmektedir.

Evlilik sözleşmesiyle farklı bir düzenleme getirilmediği takdirde eşler birbirlerinin artık değerlerinin yarısına katılacaklardır. Kolaylık sağlanması açısından bu alacaklar arasında önce takas yapılır.

11. Boşanma Kararının Hüküm Doğurması

Boşanma kararı, hükmün kesinleşmesiyle sonuçlarını doğuracaktır. Dolayısıyla ilk derece mahkemesinin kararı verdiği an itibariyle hüküm ifade etmez.

error: Content is protected !!
Av. Oğuzhan Yazıcı - Maltepe/İSTANBUL