Eşin Miras Payı ve Mal Rejiminden Doğan Katılma Alacağı

Eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre farklılık gösterebilmektedir. Fakat bu yazıda asıl bahsetmek istediğimiz husus sağ kalan eşin edinilmiş mallara katılma rejiminden ötürü sahip olduğu katılma alacağıdır. Zira mirasın paylaşılmasından önce sağ kalan eş terekeden katılma alacağını alabilir. Bu husus çoğu zaman göz ardı edilmekte, bu nedenle eş hakkından mahrum kalmaktadır. Oysa ki sağ kalan eşin miras hukukuna ilişkin yasal miras payını almadan önce aile hukukuna ilişkin katılma alacağını alma hakkı da vardır.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminden Doğan Alacak

Türk Medeni Kanunu’nun değişmesiyle birlikte, 2002’den itibaren eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin bulunduğu kabul edilir. Elbette özel olarak farklı bir mal rejiminin seçilmesi durumu bu kuraldan ayrıktır. Bu mal rejimi, eşlerin birbirlerinin edinilmiş mallarına yarı oranında katılmasını öngörür. Kişisel kullanıma yarayan eşyalar, ivazsız kazanılan mallar (şans oyunları, miras gibi), manevi tazminat gibi malvarlığı değerleri haricindekiler edinilmiş mallara dahildir. Örneğin çalışma karşılığı edinilen para üzerinde eşin mal rejiminden ötürü yarı oranında katılma alacağı vardır. Ve mal rejiminin boşanmayla, evlilik iptaliyle ya da ölümle sona ermiş olması bu alacağı talep etmeye engel değildir (bazı özel boşanma sebepleri istisnadır.). Dolayısıyla sağ kalan eş miras paylaşımına başlanmadan önce evlilikten doğan katılma alacağını alıp ardından yasal miras payını alabilir. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgiye Boşanmada Mal Paylaşımı Davası başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz. Başlık her ne kadar “boşanma” dese de ilgili dava evlilik iptali, gaiplik nedeniyle evliliğin feshi ve ölüm hallerinde de açılabilir.

Mahkemece; verilen ilk kararda karı koca arasında açılmış bir mal rejimi tasfiyesi davasının bulunmadığı, evliliğin ölümle son bulduğu, ölümle birlikte miras hükümlerinin cari olduğu, miras bırakanın sağlığında mirasçıların miras paylarına zarar verici tasarrufları yönünden tenkis davası açılabileceği, mal rejiminden kaynaklanan davalarda 10 yıllık zamanaşımı süresinin olduğu da dikkate alındığından torunun dedesinin mallarına yönelik mal rejimi davası açmasını kabul etmek anlamına geleceğini, bu da içinden çıkılamaz davaların doğumuna neden olacağı, bu nedenle mirasçı olarak miras bırakanın sağ kalan eş veya eşlerinin kabul edilmesi gerektiğinden davacıların dava taraf ehliyetleri bulunmadığından davanın reddine karar verilmiş; davacılar vekili tarafından yapılan temyiz itirazı üzerine Dairenin 2014/12235 Esas ve 2015/19632 Karar sayılı ilamıyla TMK’nin 225/1.maddesi gereği ölümle sona erdiği durumlarda tasfiyeyi engelleyen yasa maddesi bulunmadığı, Mahkemece, iddia ve savunma çerçevesinde taraf delilleri toplanarak işin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek davalı sağ eş … yönünden hüküm bozulmuş, davalı … yönünden temyiz itirazının reddine karar verilmiştir.

Y. 8. HD., 2018/8713 E., 2019/3853 K.

Hayattaki Eşin Yasal Miras Payı ve Saklı Payı

Sağ kalan eşin yasal miras payı bulunduğu zümreye göre şu şekildedir:

  • Murisin altsoyuyla birlikte mirasçı olmuşsa mirastan 1/4 pay,
  • Murisin anne ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olmuşsa mirastan 1/2 pay,
  • Murisin büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa mirastan 3/4 pay, bunlar da yoksa mirasın tamamını alacaktır.

Burada dikkat edilmesi gereken husus dayı, teyze, amca ve halayla birlikte mirasçı olunduğu zaman mirasın tamamını alamazken, bu kişiler sağ değilse fakat yaşayan çocukları varsa, eş yaşıyorken miras açılmışsa bunlar mirasçı olamadığından murisin eşi mirasın tamamına hak kazanır. Oysa ki anne ve baba zümresinde böyle bir husus söz konusu değildir. Anne ve baba yaşamıyorsa bile onların çocukları, çocuklar yaşamıyorsa bile onların altsoyu varsa, eş aynı oranda mirasçı olur.

Saklı pay hakkı, mirasbırakanın ihlal etmesinin yasaklı olduğu, ihlali durumunda saklı pay sahibinin tenkis davası açabileceği bir miras hakkıdır. Saklı pay oranı murisin çocukları için yasal miras payının yarısıdır. Sağ kalan eş için ise aşağıdaki durumlara göre bu miktar belirlenir:

  • Altsoy ile mirasçı olmuşsa yasal miras payının tamamı,
  • Anne ve baba ile mirasçı olmuşsa yasal miras payının tamamı,
  • Tek başına veya büyük anne ve büyük babalar ile vb. durumlarda mirasçı olmuşsa yasal miras payının 3/4’ü saklı payıdır.

Diğer mirasçıların yasal miras paylarıyla ilgili bilgilere Miras Payları ve Miras Payı Hesaplama başlıklı yazımızdan,

Saklı paylar ve tenkis davasına ilişkin bilgilere Mirasta Tenkis Davasıyla Saklı Payın Korunması başlıklı yazımınzdan ulaşabilirsiniz.

error: Content is protected !!