Güveni Kötüye Kullanma Suçuna İlişkin Özet Bilgiler ve Örnekler

Genel Olarak

Güveni kötüye kullanma suçunda, bir sözleşme gereği kendisine eşya bırakılan kişi söz konusu eşya üzerinde yalnızca malikin kullanabileceği yetkileri kullanarak güven ilişkisini ihlal etmektedir. Örneğin emanet olarak verilen cep telefonunu satan kişi bu eylemiyle telefonun gerçek sahibinin güvenini suistimal etmiş ve dolayısıyla güveni kötüye kullanma suçunu işlemiştir. Görüldüğü üzere fail suça konu malı elde ederken hukuka aykırı bir eyleme başvurmadan sadece güvene dayanır. Zilyetliğin devir amacı zımni olarak da anlaşılıyorsa aradaki sözleşmenin yazılı veya sözlü olarak kurulması da zorunlu değildir.

Hırsızlıktan suçundan farklı olarak, güveni kötüye kullanma suçunda korunan hukuki değer zilyetlik değil mülkiyettir. İlgili eşya bir taşınır olabileceği gibi taşınmaz ya da başka bir hukuki değer de olabilir. Örneğin evini satması amacıyla birini tapu işlemlerini görmesi için vekil tayin eden kişi, evin hiçbir karşılık alınmaksızın bağışlandığını öğrenirse şikayetçi olabilecektir. Ayrıca belirtelim ki güveni kötüye kullanma suçu uzlaşmaya tabidir.

Güveni Kötüye Kullanmanın Cezası

Verilecek cezanın alt ve üst sınırı failin hangi sıfatla suçu işlediğine göre değişiklik gösterecektir. Müşteki ve sanık arasındaki ilişki sanığın mesleğinden ötürü kaynaklanıyorsa bir yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ve adli para cezası verilir. Sanık, suçu işi kapsamında işlememişse yargılama yapılması mağdurun şikayetine bağlıdır ve verilecek ceza altı aydan iki yıla kadar hapise ve adli para cezasına kadar çıkar. Örneğin emanetçilik yapan bir dükkana bırakılan bir kolyeyi satan emanetçi, mağdur şikayetçi olmasa bile suçun ihbar edilmesi halinde yargılanır ve yedi yıla kadar ceza alma ihtimali vardır. Arkadaşından ödünç aldığı bir eşyayı satan kişinin yargılanması için ise mağdurun şikayetçi olması gerekir ve alınacak ceza iki yıla kadardır.

Şahsi Cezasızlık Nedenleri

Evli eşler hakkında ayrılık kararı verilmemişse ve eşlerden biri bu suçu diğerine karşı işlerse bu bir şahsi cezasızlık sebebidir.

Hem kan hem de kayın hısımlarından altsoy ve üstsoy arasında veya evlatlık ile evlat edinen arasında işlenmesi de şahsi cezasızlık sebebidir.

Aynı evde beraber yaşayan kardeşler arasında işlenmesi de suçun faili açısından şahsi cezasızlık sebebidir.

İndirim Nedenleri

Failin aşağıda sayılanlardan birisi olması ihtimalinde verilecek ceza yarıya iner.

  • Haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden biri,
  • Mağdurla aynı evde beraber yaşamayan kardeşlerden birinin,
  • Mağdurla aynı evde beraber yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımları.

Etkin Pişmanlık

Zararın aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi halinde verilecek cezada indirim yapılabilir. Pişmanlığın gösterildiği aşamaya göre indirim oranı da değişecektir:

Kovuşturma başlamadan önce zarar giderilirse 2/3 indirim yapılır.

Kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce zarar giderilirse yarı oranında indirim yapılır.

Zarar kısmen giderilmişse indirimin yapılması için mağdurun rızası gerekir.

Güveni Kötüye Kullanmaya Örnekler

Kiralanan Arabanın Süresinde Geri Verilmemesi

“…Sanığın … adına düzenlenmiş sahte sürücü belgesini kullanarak katılana ait iş yerinden … plaka sayılı aracı kiralayarak, kira süresi bitiminde iade etmemesi şeklinde gerçekleşen eylemi nedeniyle güveni kötüye kullanma ve resmi belgede sahtecilik suçlarından cezalandırılması talebiyle açılan kamu davasında; sanığın kamu kurumu olan Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Büro Amirliği’nin maddi varlıklarından sayılan sahte sürücü belgesini kullanması nedeniyle, eyleminin sübutu halinde 5237 sayılı TCK’nin 158/1-d maddesinde öngörülen “Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık” suçunu oluşturup oluşturmayacağına ilişkin delillerin takdirinin üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilip görevsizlik kararı verilmesi gerekirken…” Y. 11. CD., 2017/11149 E., 2019/7133 K.

Çalışanın İş Yerine Ait Eşyaları Alması

“… Somut olayda, olay tarihinde müştekinin mali müşavir olarak görev yapmakta, şüphelinin ise müştekinin işyerinde personel olarak çalışmakta olduğu, şüphelinin, müştekinin bilgisi dışında, müştekiye ait mühür ve kaşeyi kullanmak suretiyle … isimli kişi adına sahte olarak işe başlama ve işi bırakma formlarını tanzim ederek sahte mükellefiyet kaydı oluşturduğunun, bu olayın ortaya çıkması üzerine de işyerinde bulunan çeşitli resmi evrakların yer aldığı 4 adet klasörü yanına alarak işten ayrıldığının iddia olunduğu,

… incelenen dosya içeriğine göre, kanun yararına bozma isteminin kapsamının TCK‘nin 155/2 ve 204/1. maddelerinde düzenlenen “Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma“ ve “Resmi Belgede Sahtecilik“ suçlarına yönelik olması karşısında…” Y. 11. CD., 2019/4411 E., 2019/6178 K.

“… Katılanın yetkilisi olduğu ….firmasında pazarlama elamanı olarak çalışan sanığın katılan …’den müşterilere satılmak üzere zeytin ve çay aldığı, daha sonra da bunları satılmış gibi gösteren suça konu sahte senetleri katılana verdiği olayda sanığın eyleminin hizmet nedeniyle güven kötüye kullanma suçunu oluşturacağı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması…” Y. 11. CD., 2017/11083 E., 2018/10213 K.

Apartman Yönetiminin Topladığı Aidatlar

“… Yasemin Apartmanı yönetim kurulu başkan ve üyeleri olarak görev yapan sanıkların, toplanan aidatları idare etmekle sorumlu oldukları dönemdeki işlemleri denetime imkan vermeyecek şekilde usulüne uygun yapmayarak hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işledikleri iddia olunan somut olayda, sanıkların suçlamaları kabul etmediklerine ilişkin istikrarlı savunmaları ile alınan bilirkişi raporu karşısında, sanıkların cezalandırılabilmesi için her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı deliller elde edilemediğinden verilen beraat kararında bir isabetsizlik görülmemiştir…” Y. 23. CD., 2015/19622 E., 2016/11285 K.

Uzlaşma Hükümlerinin Uygulanması

“…02/12/2016 tarih ve 29906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun’un 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı Kanun’un 253. maddesinin 3. fıkrasında yer alan “etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile” ibaresinin metinden çıkartılmış olması ve sanığın üzerine atılı basit güveni kötüye kullanma suçunun uzlaştırmaya tabi olması karşısında söz konusu kanun değişikliğine göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması, Bozmayı gerektirmiş…” Y. 23. CD., 2015/11222 E., 2016/11125 K.

Emanetçinin Emanet Edilen Malı Satması

“… Sanığın emaneten aldığı katılana ait römorku satmak suretiyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği iddia edilen olayda; Sanığın savunması, katılan beyanı, tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamına göre mahkemenin suç vasfına ve sübuta yönelik kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir…” Y. 23. CD., 2015/11185 E., 2016/11024 K.

Nakliyeciye Verilen Eşyalar

“…Katılanların ev eşyalarını taşıtmak için sanıkla anlaştıkları, nakliye işi tamamlandıktan sonra bir kısım eşyaların eksik olduğunun fark edildiği, bu şekilde sanığın üzerine atılı hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği iddia edilen olayda…” Y. 23. CD., 2015/11190 E., 2016/11028 K.

“…Sanığın, katılana ait demir malzemesini Kumluca’ya götürmek için anlaştığı, kamyona yüklenen ve toplam değeri 19.722 TL olan demir malzemeyi katılana teslim etmeyerek hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği iddia edilen olayda…” Y. 23. CD., 2015/10995 E., 2016/11025 K.

error: Content is protected !!