Miras Payları ve Miras Payı Hesaplama

Bu yazıda yasal mirasçılar, bunların miras payı ve miras paylarının ölüme bağlı tasarruflarla değiştirilebilmesi hususu üzerinde durulmuştur. Miras hukukuna ilişkin diğer yazılarımız:

1. Miras Payının Değiştirilmemesi Olması

1.1. Yasal Mirasçılar

Miras bırakan yani ölen kişi, miras sözleşmesi veya bir vasiyetname yaparak aksini kararlaştırmadıkça, miras, kanunun öngördüğü kişiler arasında ve yine kanunun öngördüğü oranda paylaştırılır.

Türk Miras Hukuku yasal miras paylaşımı hususunda zümre sistemini kabul etmiştir. Buna göre:

1. zümre: Miras bırakanın altsoyu (Çocuklar, torunlar ve onların çocukları diye devam eder.)

2. zümre: Miras bırakanın anne ve babası ile onların altsoyu (Buna anne ve babadan sonra kardeşler ve onların altsoyu girer.)

3. zümre: Miras bırakanın büyükanneleri ve büyükbabaları ile onların altsoyu (Buna büyükanne ve büyükbabalardan sonra amca, hala, dayı ve teyze ile onların altsoyu girer.)

Sağ kalan eş: Miras bırakanın eşi yaşıyorsa o da mirastan pay alacaktır.

Zümre sistemine göre önce gelen zümrede bir veya birden çok mirasçının bulunması durumunda sonra gelen zümrede bulunan hiç kimse mirasçı olamayacaktır. Ancak sağ kalan eş her durumda miras payı alabilecektir.

Örneğin:

  • Miras bırakan A’nın B ve C adlarında iki çocuğu vardır.
  • B’nin D adında bir çocuğu, C’nin ise E ve F adlarında iki çocuğu vardır.
  • C, A’dan önce ölmüştür.
  • A’nın annesi yaşıyor ve babası ölmüş olsun.
  • A’nın bir de G adında bir eşi olsun.

Bu durumda A’ya birinci zümrede mirasçı olan kimseler vardır. D mirasçı olamaz çünkü kendisinden önce B vardır. A’nın torunu olan E ve F ise mirasçı olacaklardır çünkü C, A’dan önce ölmüştür. G ise A’nın eşi olduğundan mirasçısıdır. Anne ise ikinci zümrede yer aldığı için ve birinci zümrede mirasçı varken ikinci zümreden mirasçı çıkamadığı için mirasçı olamayacaktır. Dolayısıyla somut olayda yasal mirasçılar B,E,F ve G’dir.

Bir başka örnek, miras bırakan A’nın altsoyu olmasın. Annesi, A’dan önce ölmüş ve babası yaşıyor olsun. A’nın aynı anne ve babadan C ve D adında kardeşleri ve sadece anne tarafından kardeşi olan yarım kan kardeşi E yaşıyor olsun. Bu durumda 1. zümrede mirasçı olmadığından 2. zümreden mirasçı olup olmadığına bakılacaktır. Baba yaşıyor olduğundan mirastan pay alacaktır. Ancak annesi, A’dan önce ölmüştür. Bu durumda annenin miras payı kendi altsoyu arasında paylaştırılacaktır. A’nın altsoyu C,D ve E’dir. Dolayısıyla yasal mirasçılar A’nın babası,C,D ve E’dir.

1.2. Yasal Miras Payı

Daha önce de belirttiğimiz gibi önceden bir ölüme bağlı tasarruf ile miras payları değişmemişse yasal miras payları uygulanacaktır. Bu payların oranı o zümrede bulunan kişi sayısına göre farklılık gösterecektir. Mesela mirasbırakan geride sadece üç çocuğunu bırakmışsa çocukların miras payı her biri için 1/3 olarak hesaplanacaktır. Mirasbırakanın eşi de hayattaysa eşin payı 1/4 olacak, çocukların payı ise her biri için 1/4 olacaktır. Eşin miras payı asağıda daha detaylı açıklanmıştır.

Biraz daha detaylı bir örnek vermek gerekirse, miras bırakan A’nın B, C,D ve E adında dört çocuğu olsun. B yaşıyor ve F ve G adında iki çocuğu olsun. C, A’dan önce ölmüş ve ardında bir altsoy da bırakmamış olsun. D ölmüş ve ardında H adında bir çocuk bıraksın. E de ölmüş olsun ve ardında çocuğu K’yi ve vefat eden çocuğu L’nin çocukları olan M ve N’yi bıraksın. A’nın eşi de kendisinden önce ölmüş olsun. Bu durumda C, A’dan önce ölmüş olduğunda göre ve ardında bir altsoy bırakmadığına göre miras öncelikle üçe bölünecektir. B yaşıyor olduğundan F ve G pay alamayacaklardır. B’nin payı 1/3’tür. D, ardında çocuğu H’yi bıraktığından H’de mirastan 1/3 pay alacaktır. E’nin yaşayan altsoyları ise K,M ve N’dir. E’nin altsoyu öncelikle K ve L olarak iki dala ayrıldığından K, E’ye düşmesi gereken 1/3’lük miras payının yarısını alacaktır. Yani K’nin terekeden alacağı miras payı 1/6’dır. L’ye düşmesi gereken 1/6 miras payı ise onun ardında bıraktığı M ve N’ye kalacaktır. Dolayısıyla M 1/12 ve N de 1/12 pay alacaklardır.

Sağ kalan eşin miras payı bulunduğu zümreye farklılık gösterecektir. Şöyle ki sağ kalan eş:

  • Birinci zümreyle birlikte mirasçı olmuşsa mirastan 1/4 pay,
  • İkinci zümreyle birlikte mirasçı olmuşsa mirastan 1/2 pay,
  • Miras bırakanın büyükanne ve büyükbabaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa mirastan 3/4 pay, bunlar da yoksa mirasın tamamını alacaktır.
miras paylaşımı dava
Saklı payların ihlal edilmesi durumunda mirasın tenkisi davası açılabilir.

2. Miras Payı Oranlarının Değiştirilmesi

Müteveffa, sağlığında yaptığı bir ölüme bağlı tasarrufla yasal mirasçılarına veya bunlar dışındaki kişilere belirli mallar bırakmış olabilir. Veya bunlara tüm mirasından belirli bir pay bırakabilir ya da var olan oranları değiştirebilir. Bu durumda saklı paylar hususuna dikkat edilmesi gerekmektedir. Saklı pay sahipleri ve oranları:

  • Altsoylar için yasal miras payının yarısı,
  • Anne ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
  • Sağ kalan eş için, birinci veya ikinci zümre ile birlikte mirasçı olması durumunda yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçüdür.

Burada dikkat edilmesi gereken husus saklı miras payı oranlarının yasal miras payları üzerinden hesaplanıyor olmasıdır. Mirasın tümü üzerinden bu oranların hesaplanması yanlış miras paylarının yanlış hesaplanmasına yol açacaktır.

Miras bırakan, kural olarak vasiyetname veya miras sözleşmesi yaparak saklı paya sahip mirasçıların bu oranlardan daha az miras payı almasını sağlayacak tasarruflarda bulunamayacaktır. Eğer ki bulunursa, bu durumda saklı paylı mirasçılar tenkis davası açabileceklerdir. Böylece miras payları korunacaktır.

Mirasçılıktan çıkarma ve mirastan yoksunluk söz konusu ise saklı paylı mirasçılar mirastan çıkarılacakları için tenkis davası açamayacaklardır. Bu haller genel olarak mirasçıların müteveffaya karşı olan kötü niyetli davranışlarından doğmaktadır. TMK m. 510, m. 513 ve m. 578 hükümlerinde düzenlenmişlerdir.


You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir