Mirasta Denkleştirme Davası ve Somut Denkleştirme Örnekleri

Mirasta denkleştirme davası, yasal mirasçılar arasında açılan bir çeşit alacak davasıdır. Kanun koyucu denkleştirme hükümlerinin uygulanacağı yasal mirasçıları ikiye ayırmıştır. Bu ayrıma göre mirasbırakanın altsoyu için ayrı, diğer tüm yasal mirasçılar için de ayrı hükümler uygulanır. Yazımızda öncelikle denkleştirme davasına ilişkin özet bilgiler verilmiş, ardından yargıya yansıyan somut örneklere yer verilmiştir.

Mirasta Denkleştirmenin Koşulları

  • Kazandırma sağlararası bir tasarrufla yapılmış olmalıdır. Ölüme bağlı yapılan tasarruflar için ise şartları oluşmuşsa tenkis davası açılabilir.
  • Kazandırma ivazsız olmalıdır. Zira zaten ivazlı bir sözleşmenin miras payına mahsuben yapıldığı kabul edilemez. Ancak karma bağışlama söz konusuysa devir konusu olan eşyanın gerçek değeri ile kararlaştırılan edim arasındaki fark miktarında bir mahsubiyetin söz konusu olabileceği görüşündeyiz.
  • İvazsız kazandırma mirasbırakanın malvarlığından yapılmış olmalıdır. Mirasbırakanın başkası hesabına temsilen yaptığı hukuki işlemler denkleştirmeden hariç tutulur. Eşlerin tabi olduğu mal rejimi hususu burada da önem kazanır.
  • Kazandırma yasal mirasçılara karşı yapılmış olmalıdır. Doktrinde atanmış mirasçıların da denkleştirme talebine taraf olabileceğini savunan yazarlar da vardır. Hatta bu durumu “gerçek olmayan denkleştirme” olarak adlandırmaktadırlar. Ancak bu görüş azınlıkta kalmaktadır ve baskın görüşe göre denkleştirme yalnızca yasal mirasçılar arasında söz konusu olur.
  • Kazandırma mirasçının miras payına mahsuben yapılmış olmalıdır. Altsoy ve diğer yasal mirasçılar ayrımının burada önem kazandığı görülür. Kanun düzenlemesine göre altsoya yapılan kazandırmalar aksi mirasbırakan tarafından belirtilmediği müddetçe denkleştirmeye tabidir. Diğer yasal mirasçılara yapılan kazandırmaların denkleştirmeye tabi olması içinse mirasbırakan tarafından aksi belirtilmiş olmalıdır.

Mirasta Denkleştirme Davasında Davalı Tarafın Hakları ve Savunması

Davalı taraf kazandırmanın ivazlı olduğunu ya da miras payına mahsuben yapılmadığını ispatlamaya çalışacaktır. İspat yapılırken somut duruma göre Yargıtayın uygun gördüğü ölçütler değerlendirilir. Kazanımın denkleştirmeye tabi olduğu sonucuna ulaşılırsa, davalı mirasçı söz konusu eşyayı isterse geri verir isterse kendi miras payına mahsup eder. Fakat kazandırmanın mirasçının miras payını aşması da pekala mümkündür. Miras payını aşan kısmın mirasçıya payına mahsup edilmeden bırakılması istendiyse denkleştirme yapılmayabilir. Bu sefer de diğer mirasçıların tenkis telepleri saklı kalacaktır.

Kanunda Düzenlenen Özel Durumlar

Kanun koyucu çocuklara yapılan eğitim ve öğrenim giderleri ile evlenme sırasında yapılan giderleri ayrıca düzenleme ihtiyacı hissetmiştir. Buna göre her iki kalem için de geleneğe uygun ve alışılmış masraflar denkleştirmeye tabi olmazken, bu sınırı aşan masraflar denkleştirmeye konu olabilecektir.

Mirasta Denkleştirmeyle Alakalı Yargıya Yansıyan Somut Olaylar

Torunlar İçin Yapılan Eğitim Öğrenim Harcamaları

“… murisin torunları için yaptığı eğitim ve öğrenim harcamalarının denkleştirmeye tabi olduğu açıktır. Bu nedenle, murisin davalı …’in üniversite öğrenimine yaptığı katkısı denkleştirmeye tabidir. Dolayısıyla, murisin katkı miktarı bulunarak terekeye iadesi gerekir…” Y. 14. HD., 2016/612 E., 2016/5950 K.

Denkleştirme Kastı Varken Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescili İstenemeyeceği

“…Mahkemece, temlikin mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla değil, denkleştirme kastıyla yapıldığı ve muvazaa iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir… hükmün ONANMASINA…” Y. 1. HD., 2016/9885 E., 2019/3298 K.

Kazanımın İvazlı Olduğu (Bakım Hizmeti) Hususunun İspatı İçin Bilirkişiye Başvurulabilir

“Dava, mirasta denkleştirme isteğine ilişkindir.
Davacı vekili, 11.04.2014 tarihinde Demans hastası iken ölen mirasbırakan … ’in ölmeden önce Türkiye İş Bankasındaki hesabından 30.000TL çekerek davalıya verdiğini, müvekkilinin miras payına denk gelen 8000TL’nin mirasta denkleştirme kuralları gereğince müvekkiline iadesini istemiştir.
Davalı vekili, murise müvekkilinin baktığını, murisin evinin elektrik, su, doğalgaz gibi ihtiyaçlarını da müvekkilinin karşıladığını, otomatik ödeme talimatı verdiğini, bu nedenle olsa olsa yapılan işlemin bakım karşılığı verilmiş olarak kabul edileceğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın reddine karar vermiştir.
Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir…
Somut olayda, mirasbırakana ait hesaptan çekilen paranın davalı …’e verildiği taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir. Davalı, bu paradan mirasbırakanın gerekli giderlerini karşıladığını savunduğundan bu savunmaya münhasır olarak taraf delilleri toplanarak davalı …’in mirasbırakan için yaptığı harcamaların tespiti gerekir. Bu doğrultuda öncelikle davalı … tarafından belgelendirilebilen masraflar belirlenerek, belirlenemeyen masraflar için hayatın olağan akışına göre yapılabilecek giderler bilirkişiye tespit ettirilerek bu miktarın …’e nirasbırakan tarafından yapılan ödemeden mahsubu ile kalan miktar üzerinden davacının miras payı oranında denkleştirmeye karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile eksik araştırma neticesinde hüküm kurulması doğru görülmemiş ve hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA…” Y. 14. Hukuk Dairesi, 2016/9034 E., 2019/3584 K.

Denkleştirme Davasının Açılabileceği Zaman

“… Somut olayda, davacı mirasta denkleştirme talebinde bulunmuş olup, Türk Medeni Kanununun 669. maddesi uyarınca mirasta denkleştirme istemi mirasın paylaşılması tamamalanana kadar gerçekleştirlebilir. Başka bir anlatımla mirasta denkleştirme, mirasın paylaşılmadığı süre boyunca zamanaşımına uğramaz. Mirasın paylaşıldığı ve murisin öldüğü tarihten dava açma tarihine kadar yasal zamanaşımı süresi tamamlanmadığından mahkemece esas hakkında bir hüküm kurulması gerekirken…” Y. 14. HD., 2016/15900 E., 2019/5589 K.

Mirasta Denkleştirme Davası Tapu İptali ve Tescili Davasıyla Birleştirilemez

“…Somut olayda, mirasta denkleştirme talep edilmiştir. Birleştirilmesine karar verilen … 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/415 Esas sayılı dosyada ise davalıya ait 1 numaralı bağımsız bölümün davacıların miras hisseleri oranında tapu iptali ve tescil talep edilmiştir. UYAP üzerinden yapılan araştırmada … 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/415 Esas sayılı dosyada karar verildiği, temyizen Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2016/17625 sırasına kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Davaların tarafları aynı olsa da, davaların konuları ve hukuki sebepleri farklı olup mirasta denkleştirme davasının tapu iptali ve tescil davasıyla birleştirilmesi doğru değildir…” Y. 14. Hukuk Dairesi, 2016/7583 E., 2019/2199 K.

Müşterek (Ortak) Banka Hesabı

“… Dava, mirasta istihkak ve mirasta denkleştirme nedenine dayalı alacak istemine ilişkindir…

Dava konusu alacağa ilişkin hesap, mirasbırakan ve davalı … adına müşterek hesap olup, müşterek hesaptaki paylar aksi iddia edilip kanıtlanmadıkça birbirine eşittir. Zira, para müşterek hesaba yatırıldığına ve pay bakımından bir anlaşma bulunmadığına göre mülkiyetin yarı yarıya olmak üzere hak sahiplerine ait olması gerekir. Müşterek hesap birden fazla kişiye aitse mudilerden birinin ölümü halinde, aksine sözleşme yoksa, hesaptaki paralar eşit paylara bölünecek ve hayatta kalan mudiye kendi payı ödenebilecektir. Ortak hesabın taraflarından her biri bankadan para çekerken, payına göre kendi adına, payından fazlası için diğer hesap sahibinin vekili olarak hareket etmekte olup, payından fazla çektiği miktarda diğer hak sahibine karşı borçlu durumuna girer.
Muris ile davalının müşterek olarak açtıkları hesapta aksi bir husus belirtilmemiş olması nedeniyle, davalının murisin ölüm tarihinden sonra ortak hesapta bulunan bedelin 1/2 oranınında kişisel tasarrufu yasaya aykırı değildir. Banka cevabından, davalının müşterek banka hesabından murisin ölümünden sonra 21.000,00TL bedeli çektiği anlaşılmaktadır. Buna göre, dava konusu hesabın ortak hesap olduğu ve davalı hesapta bulunan bedeli payı tahsil etmiş olduğu, murisin hesaptaki ½ oranındaki payının ise davacı ve davalı tarafından miras payları oranında çekilmiş olduğu Halkbank’tan gelen cevaptan anlaşılmakla, davacının başkaca miras alacağı bulunmadığı görülmüş olup, davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru değildir…” Y. 14. HD., 2016/9931 E., 2019/3685 K.

Murisin Parasının Kendisine Bakım İçin Harcanmış Olması

“…Davacı vekili, 11.04.2014 tarihinde Demans hastası iken ölen mirasbırakan … ’in ölmeden önce Türkiye İş Bankasındaki hesabından 30.000TL çekerek davalıya verdiğini, müvekkilinin miras payına denk gelen 8000TL’nin mirasta denkleştirme kuralları gereğince müvekkiline iadesini istemiştir.
Davalı vekili, murise müvekkilinin baktığını, murisin evinin elektrik, su, doğalgaz gibi ihtiyaçlarını da müvekkilinin karşıladığını, otomatik ödeme talimatı verdiğini, bu nedenle olsa olsa yapılan işlemin bakım karşılığı verilmiş olarak kabul edileceğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur…

Somut olayda, mirasbırakana ait hesaptan çekilen paranın davalı …’e verildiği taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir. Davalı, bu paradan mirasbırakanın gerekli giderlerini karşıladığını savunduğundan bu savunmaya münhasır olarak taraf delilleri toplanarak davalı …’in mirasbırakan için yaptığı harcamaların tespiti gerekir. Bu doğrultuda öncelikle davalı … tarafından belgelendirilebilen masraflar belirlenerek, belirlenemeyen masraflar için hayatın olağan akışına göre yapılabilecek giderler bilirkişiye tespit ettirilerek bu miktarın …’e nirasbırakan tarafından yapılan ödemeden mahsubu ile kalan miktar üzerinden davacının miras payı oranında denkleştirmeye karar verilmesi gerekirken…” Y. 14. HD., 2016/9034 E., 2019/3584 K.

error: Content is protected !!