Mirasta Denkleştirme Davası

Mirasta denkleştirme davası, yasal mirasçılar arasında açılan bir çeşit alacak davasıdır. Kanun koyucu denkleştirme hükümlerinin uygulanacağı yasal mirasçıları ikiye ayırmıştır. Bu ayrıma göre mirasbırakanın altsoyu için ayrı, diğer tüm yasal mirasçılar için de ayrı hükümler uygulanır.

Mirasta Denkleştirmenin Koşulları

  • Kazandırma sağlararası bir tasarrufla yapılmış olmalıdır. Ölüme bağlı yapılan tasarruflar için ise şartları oluşmuşsa tenkis davası açılabilir.
  • Kazandırma ivazsız olmalıdır. Zira zaten ivazlı bir sözleşmenin miras payına mahsuben yapıldığı kabul edilemez. Ancak karma bağışlama söz konusuysa devir konusu olan eşyanın gerçek değeri ile kararlaştırılan edim arasındaki fark miktarında bir mahsubiyetin söz konusu olabileceği görüşündeyiz.
  • İvazsız kazandırma mirasbırakanın malvarlığından yapılmış olmalıdır. Mirasbırakanın başkası hesabına temsilen yaptığı hukuki işlemler denkleştirmeden hariç tutulur. Eşlerin tabi olduğu mal rejimi hususu burada da önem kazanır.
  • Kazandırma yasal mirasçılara karşı yapılmış olmalıdır. Doktrinde atanmış mirasçıların da denkleştirme talebine taraf olabileceğini savunan yazarlar da vardır. Hatta bu durumu “gerçek olmayan denkleştirme” olarak adlandırmaktadırlar. Ancak bu görüş azınlıkta kalmaktadır ve baskın görüşe göre denkleştirme yalnızca yasal mirasçılar arasında söz konusu olur.
  • Kazandırma mirasçının miras payına mahsuben yapılmış olmalıdır. Altsoy ve diğer yasal mirasçılar ayrımının burada önem kazandığı görülür. Kanun düzenlemesine göre altsoya yapılan kazandırmalar aksi mirasbırakan tarafından belirtilmediği müddetçe denkleştirmeye tabidir. Diğer yasal mirasçılara yapılan kazandırmaların denkleştirmeye tabi olması içinse mirasbırakan tarafından aksi belirtilmiş olmalıdır.

Mirasta Denkleştirme Davasında Davalı Tarafın Hakları ve Savunması

Davalı taraf kazandırmanın ivazlı olduğunu ya da miras payına mahsuben yapılmadığını ispatlamaya çalışacaktır. İspat yapılırken somut duruma göre Yargıtayın uygun gördüğü ölçütler değerlendirilir. Kazanımın denkleştirmeye tabi olduğu sonucuna ulaşılırsa, davalı mirasçı söz konusu eşyayı isterse geri verir isterse kendi miras payına mahsup eder. Fakat kazandırmanın mirasçının miras payını aşması da pekala mümkündür. Miras payını aşan kısmın mirasçıya payına mahsup edilmeden bırakılması istendiyse denkleştirme yapılmayabilir. Bu sefer de diğer mirasçıların tenkis telepleri saklı kalacaktır.

Kanunda Düzenlenen Özel Durumlar

Kanun koyucu çocuklara yapılan eğitim ve öğrenim giderleri ile evlenme sırasında yapılan giderleri ayrıca düzenleme ihtiyacı hissetmiştir. Buna göre her iki kalem için de geleneğe uygun ve alışılmış masraflar denkleştirmeye tabi olmazken, bu sınırı aşan masraflar denkleştirmeye konu olabilecektir.

Mirasta Denkleştirmeye İlişkin İçtihatlar

Denkleştirme Kastı Varken Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescili İstenemeyeceği

“Davacı, ortak miras bırakan babaları …’ın kayden maliki bulunduğu … ada … parsel sayılı taşınmazdaki ½ payını davalı kızı …’e, kalan ½ payını da diğer davalı kızı …’e satış suretiyle temlik ettiğini, yapılan işlemin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek, tapu iptali ve tescile karar verilmesini istemiştir.
Davalılar, satışın gerçek olduğunu, satış bedelini ödediklerini,miras bırakan babalarının sağlığında davacıya da taşınmaz temlik ettiğini belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.
Mahkemece, temlikin mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla değil, denkleştirme kastıyla yapıldığı ve muvazaa iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir…
Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davacının yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA…” Y. 1. Hukuk Dairesi, 2016/9885 E., 2019/3298 K.

Kazanımın İvazlı Olduğu (Bakım Hizmeti) Hususunun İspatı İçin Bilirkişiye Başvurulabilir

“Dava, mirasta denkleştirme isteğine ilişkindir.
Davacı vekili, 11.04.2014 tarihinde Demans hastası iken ölen mirasbırakan … ’in ölmeden önce Türkiye İş Bankasındaki hesabından 30.000TL çekerek davalıya verdiğini, müvekkilinin miras payına denk gelen 8000TL’nin mirasta denkleştirme kuralları gereğince müvekkiline iadesini istemiştir.
Davalı vekili, murise müvekkilinin baktığını, murisin evinin elektrik, su, doğalgaz gibi ihtiyaçlarını da müvekkilinin karşıladığını, otomatik ödeme talimatı verdiğini, bu nedenle olsa olsa yapılan işlemin bakım karşılığı verilmiş olarak kabul edileceğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın reddine karar vermiştir.
Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.
Mirasta denkleştirme davalarında, sadece yasal mirasçı aleyhine denkleştirme talebinde bulunulabilir, yasal mirasçı olmayanlara yapılan kazandırma denkleştirmeye tabi değildir. Miras bırakandan sağlar arası kazandırma olmalıdır. Ölüme bağlı tasarrufla yapılan kazandırma denkleştirmeye tabi değildir. Kazandırma karşılıksız olmalıdır. Kazandırma, miras payına mahsuben (iadeye tabi olarak) yapılmalıdır. Bağış amaçlı yapılan kazandırmalar denkleştirmeye (iadeye) tabi değildir, bu nedenle miras bırakanın bağış amacının olup-olmadığı ayrıntısıyla araştırılmalıdır. İade, terekeye yapılır, davacı mirasçının miras payı oranında iade yapılmaz. Altsoya yapılan kazandırma aksi miras bırakan tarafından açıkça belirtilmemişse karine olarak denkleştirmeye (iadeye) tabidir. Altsoya yapılan sağlar arası kazandırmanın denkleştirmeye tabi olmadığını davalı (altsoy) ispatlamalıdır. Altsoy dışındaki yasal mirasçılara yapılan kazandırma, karine olarak denkleştirmeye (iadeye) tabi değildir. Altsoy dışındaki yasal mirasçıya yapılan kazandırmanın Denkleştirmeye (iadeye) tabi olduğunu davacı ispatlamalıdır. Miras bırakanın iradesinin denkleştirmeye (iadeye) tabi olup olmadığının ispatı şekle tabi değildir, her türlü delille ispatlanabilir. İade edilecek mal varlığı yönünden seçim hakkı davalınındır; ister aynen iade eder, isterse bedelini öder. Miras payının aşan kısmının davalıda kalması miras bırakanın iradesinden anlaşılıyorsa, aşan kısım için iade istenemez. Denkleştirme, denkleştirme anındaki değere göre yapılır. Denkleştirmede sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır. Islah olmadıkça ya da terditli dava açılmamışsa kendiliğinden tenkis davasına dönüşmez.
Somut olayda, mirasbırakana ait hesaptan çekilen paranın davalı …’e verildiği taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir. Davalı, bu paradan mirasbırakanın gerekli giderlerini karşıladığını savunduğundan bu savunmaya münhasır olarak taraf delilleri toplanarak davalı …’in mirasbırakan için yaptığı harcamaların tespiti gerekir. Bu doğrultuda öncelikle davalı … tarafından belgelendirilebilen masraflar belirlenerek, belirlenemeyen masraflar için hayatın olağan akışına göre yapılabilecek giderler bilirkişiye tespit ettirilerek bu miktarın …’e nirasbırakan tarafından yapılan ödemeden mahsubu ile kalan miktar üzerinden davacının miras payı oranında denkleştirmeye karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile eksik araştırma neticesinde hüküm kurulması doğru görülmemiş ve hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA…” Y. 14. Hukuk Dairesi, 2016/9034 E., 2019/3584 K.

Eksik İnceleme

“Somut olayda, davacı mirasta denkleştirme talebinde bulunmuş olup dava dilekçesinde delillerini bildirmiş, mahkemece deliller toplanmadan ve gerekli araştırmalar yapılmadan karar verilmiştir.
Öncelikle denkleştirmeye konu edilen tüm taşınmazların tedavüllü tapu kayıtları ve satış akit tablolarının getirtilmesi, davacı ve davalıya delil listelerinde tanık deliline dayanmış olduklarından davacının gösterdiği tüm tanıkların usulüne uygun olarak dinlenmesi, davalının tanıklarının isim ve adreslerinin bildirilmesi için süre verilerek davalı tanıklarının da usulüne uygun olarak dinlenmesi, davacının delil listesinde bildirdiği dava dosyalarının Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 194/2 uyarınca hangi vakıanın ispatı için gösterildiğinin davacıya açıklattırılması ile eldeki dosya ile ilgili olabilecek dava dosyaları getirtilerek bu dava ile irtibatının tespit edilmesi, şirket kayıtlarında bilirkişi incelemesi yaptırılarak taşınmazlar alınırken şirket bünyesinden bir ödeme yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma neticesinde hüküm kurulması doğru görülmemiş ve hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA…” Y. 14. Hukuk Dairesi, 2016/9041 E., 2019/3588 K.

Mirasta Denkleştirme Davası Tapu İptali ve Tescili Davasıyla Birleştirilemez

“Somut olayda, mirasta denkleştirme talep edilmiştir. Birleştirilmesine karar verilen … 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/415 Esas sayılı dosyada ise davalıya ait 1 numaralı bağımsız bölümün davacıların miras hisseleri oranında tapu iptali ve tescil talep edilmiştir. UYAP üzerinden yapılan araştırmada … 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/415 Esas sayılı dosyada karar verildiği, temyizen Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2016/17625 sırasına kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Davaların tarafları aynı olsa da, davaların konuları ve hukuki sebepleri farklı olup mirasta denkleştirme davasının tapu iptali ve tescil davasıyla birleştirilmesi doğru değildir…” Y. 14. Hukuk Dairesi, 2016/7583 E., 2019/2199 K.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!