Yaş Düzeltme Davası (Soru ve Cevaplarla)

Nüfus müdürlüğüne başvuruda bulunmak, doğum tarihinin değişmesi için yeterli midir?

Kimlik üzerinde yaş değişimi gibi önemli bir değişiklik yapılması için idari başvuruda bulunmak yetmemektedir. TMK m. 39 hükmü gereği bu tür düzeltmeler yalnızca mahkeme kararıyla olur.

Kimlikteki yaşın gerçek yaş olması durumunda yaşın düzeltilmesi davası açılabilir mi?

Hayır, hangi amaçla yapılmak istenirse istensin, bu dava yalnızca gerçek yaşın tespiti için açılır. Dolayısıyla yalnızca kimlikteki yaşın gerçek yaş olmaması durumunda düzeltme yapılabilir. Evlenmek ya da malvarlığını tek başına kontrol etmek için ergin kılınmak isteniyorsa, bunlar için farklı bir hukuki prosedür öngörülmüştür.

Dava nerede açılır?

İç hukukumuza göre davanın, yaşı düzenlenecek olan kişinin yerleşim yerinde açılması gerekir. Geçici olarak ülke dışında olanlar için bu yer Türkiye’de devamlı olarak ikamet edilen yerdir. Devamlı olarak yurtdışında yaşayanlar hakkında ise MÖHUK hükümleri uygulanacaktır. Bu hükümlere göre yerleşim yeri yurtdışında olan kişi dava sırasında geçici olarak Türkiye’de bulunuyorsa, sakin olunan yerde dava açılabilir. Kişi Türkiye’ye gelmemişse ve böyle bir düşüncesi de yoksa yurtdışında yaşamaya başlamadan önceki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Böyle bir yer de yoksa, mesela kişi yurtdışında doğmuşsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir.

Görevli mahkemeler hangileridir?

Görevli mahkemeler kural olarak asliye hukuk mahkemeleridir. Fakat yaşın düzeltilmesi, hukuk davası açılmamasına rağmen ceza kovuşturmasının çözümü için gerekliyse, ceza mahkemesi de bununla ilgili de araştırma yapıp hükmünü verebilir. Örneğin “reşit olmayanla cinsel ilişki” suçunun işlendiği düşünülerek kamu davası açılmışsa da, mağdurun aslında on sekiz yaşından büyük olduğu düşünülüyorsa bu araştırma ceza mahkemesince yapılabilir.

Yaşı düzeltilecek olan kişi çocuksa bu davayı kim açacaktır?

Çocuk velayet altındaysa velinin, vesayet altındaysa vasinin dava açması gerekir. Velayetin birlikte kullanılması durumundaysa anne ve babadan her ikisinin de katılımı gerekirken, velayet tek başına kullanılıyorsa yalnız o kişinin katılması yeterlidir. Ayrıca kamu yararının gerektirdiği durumlarda cumhuriyet savcısının da bu davayı açabileceği düzenlenmiştir. Kanaatimizce kamu düzenine ilişkin bir husus olması nedeniyle savcılar takdir hakkına sahip olmadan re’se hareket etmelidir.

Doğumun hastane veya hastane dışında yapılmış olması davayı etkiler mi?

Etkileyebilir. Zira sağlık kuruluşunda doğan kişilere ilişkin resmi kayıt tutulmaktadır. Bu kayıtla çelişkiye düşecek şekilde doğum tarihini düzeltmek için öncelikle resmi belgenin sahteliğinin ispat edilmesi gerekir.

Yaşın düzeltilmesi her zaman istenebilir mi?

Kanunda belli bir hak düşürücü süre ya da zamanaşımı öngörülmemiştir. Fakat gerçek yaşı yirmi beşin üstünde olan kişiler için tıbben kesin bir tespit yapılamadığından bu hususa dikkat etmekte fayda vardır. Zira yalnızca bu sebeple dahi dava reddedilebilir:
“…25 yaşından sonra tıbben yaş tespitinin mümkün olmadığı gibi kayden 25 yaşın üzerinde olan davacının bu yaşının düzeltilmesi için mevcut bilgi ve belgelerin yeterli sayılamayacağı, Nüfus Hizmetleri Kanununa göre açılan kayıt düzeltme davalarının kamu düzeni ile yakından ilgili bulunması, mahkemelerin tarafların veya tanıkların beyanları ile bağlı kalmaksızın gerçeği araştırıp doğru sicil oluşturmak mecburiyetinde olduğu dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken…” Y. 8. HD., 2017/6370 E., 2017/5123 K.

Kardeşlerin doğum tarihi sebebiyle dava reddedilebilir mi?

Mümkündür. Örneğin, çocuğun kimlikte 2012’de doğduğu yazmasına rağmen gerçekte 2008 Ağustos’ta doğduğu iddiasıyla dava açılmış olsun. Fakat 2008 Ekim ayı da bir başka kardeşin doğum tarihidir. Bu durumda iki ay arayla farklı doğumların yapılması imkansız olduğundan dava reddedilebilir. Keza öncelikle büyük olan çocuğa kimlik alınacağı yönünde adi bir karine de mevcuttur.

Masraflar ne kadar tutar?

Yapılacak masraflara dava harç ve giderleri ile vekalet ücreti dahil olacaktır. Vekalet ücreti 2021 yılı için asgari olarak 4080 TL’dir. Bu miktarın fazlası kararlaştırılabilirken, daha azına anlaşmak Avukatlık Kanunu gereği mümkün değildir. Ayrıca kemik testi için mahkemenin belirlediği bilirkişi ücreti, tebligatlar ve harçlar söz konusu olacaktır.

Bir İçtihat – İlkokula Başlama Tarihi Nedeniyle Ret Kararı Verilemeyeceği

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının …/1991 tarihinde …/1986 doğumlu olarak nüfusa kaydedildiği, … İlkokulu Müdürlüğü’nün 200/10 sayı ve 06/10/2015 tarihli yazısında davacının …/1996 tarihinde ilkokula kaydolduğunun bildirildiği, davacı hakkında düzenlenen…Hastanesi’nin … nolu …/2015 tarihli raporunda davacının kemik yaşının 22 yaş ile uyumlu olduğunun tespit edildiği, mahkemece “ilköğretime başlama tarihi dikkate alındığında, davacının 1996 tarihinde ilköğretime kaydının yapıldığı, yasa gereği 5 yaşındaki bir çocuğun okula kaydının yapılmasının mümkün olmadığı” gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Yaş düzeltme davasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda öngörülen yargılama usulleri uygulanır. Ancak nüfus kayıtları kamu düzenine ilişkin kayıtlar olduğundan hakim tarafından re’sen araştırma yapılma ilkesi yargılamaya egemen olacaktır. Mahkemece karar verilebilmesi için iddia, savunma, sağlık kurulu raporu, nüfusa yazım tarihi, diğer kardeşlerinin doğum tarihi, kişinin dış görünüşü ve tüm dosya içeriğinin birlikte değerlendirilmesi gerekirken “yasa gereği 5 yaşındaki bir çocuğun okula kaydının yapılmasının mümkün olmadığı” şeklinde yasaya ve hayatın olağan akışına uygun bulunmayan gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Y. 8. HD., 2017/6783 E., 2018/2267 K.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!